Xác định và minh chứng QTL mới, ổn định điều khiển tính kháng bệnh “Gibberella stalk rot” trong giống bắp cận giao KA105

 Xác định và minh chứng QTL mới, ổn định điều khiển tính kháng bệnh “Gibberella stalk rot” trong giống bắp cận giao KA105

Nguồn: Zhichao Zhang, Yao Yu, Dingfang Zhang, Ruiyu Zhang, Pizhou Wu, Zhe Wang, Jie Yang, Chuanyu Ma, Jiquan Xue & Qin Yang. 2026. Identification and validation of novel and stable QTL for Gibberella stalk rot resistance in maize inbred KA105. Theoretical and Applied Genetics; January 13 2026; vol. 139; article 35

Bốn QTLs mới kháng ổn định bệnh thối thân (Gibberella stalk rot) đã được phân lập trong hệ gen cây bắp và được minh chứng. QTL chủ lực là qGSR_8.08 được fine-mapped ở vùng 1.34 Mb.

Gibberella stalk rot (GSR: bệnh thống thân bắp) là bệnh do nấm đe dọa rất đáng kể đến sản lượng bắp trên thế giới. Cho dù có nhiều QTL được tìm thấy gắn liền với tính kháng bệnh này đã được xác định, những chỉ có một ít QTL được minh chứng và được “fine-mapped”.

KA105 là dòng bắp cận giao, ưu việt được trồng phổ biến ở vùng khô hạn và bán khô hạn của Trung Quốc. Dòng bắp này biểu hiện tính kháng cao với nhiều bệnh hại.

Người ta tiến hành phân tích quần thể con lai cận giao tái tổ hợp (RIL) dẫn xuất từ cặp lai giữa KA105 và KB204; rồi tiến hành đánh giá tính kháng bệnh GSR tại 4 điểm thí nghiệm, đánh giá kiểu gen thông qua bộ chỉ thị phân tử SNPs bào gồm 61.282 markers. Có 20 GSR QTL được xác định: 11 QTLs mới và kháng ổn định; 13 QTLs là những alen thuận lợi di truyền từ KA105. Ảnh hưởng kiểu hình của 4 QTL mới, ổn định có phổ tác động rộng, qGSR_5.05, qGSR_5.09, qGSR_8.08, và qGSR_10.06, được minh chứng trên ruộng thí nghiệm trồng quần thể dòng con lai gần như đẳng gen (NILs) được phát triển từ quấn thể HIFs (heterogeneous inbred families: các họ bắp cận giao dị hợp). Alen dẫn xuất từ giống KA105 làm giảm đáng kể chỉ số gây bệnh trầm trọng disease (DSI) 15.20–52.02% so với các dòng có mang alen của KB204 tại các loci này. Chồng gen của nhiều QTL, đặc biệt là qGSR_5.05, qGSR_5.09, qGSR_8.08, và qGSR_10.06, làm tăng cường có ý nghĩa tính kháng bệnh thối thânvà giảm sự thất thoát năng suất trong con lai F₁ ở điều kiện thí nghiệm ngoài đồng. qGSR_8.08 được tiến hành “fine-mapped” ở đoạn phân tử có kích thước vật lý 1.34 Mb, kháng nhiều loại bệnh bao gồm Gibberella stalk rot, Gibberella ear rot, và Fusarium ear rot. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận điểm khoa học rất giá trị làm nền tảng di truyền tính kháng bệnh thối thân; chứng minh được khả năng của chỉ thị phân tử trong chồng gen (tích hợp gen) làm gia tăng tính kháng bệnh.

Xem https://link.springer.com/article/10.1007/s00122-025-05142-0